යුධ ස්වේච්ඡා හමුදාවේ හිටපු ලුතිනන් කර්නල් විජේසුන්දර මුදලිගේ අශෝක මහතාගේ සමුගැනීම මුළු මහත් ශ්රී ලංකා ද්වීපයටම දරාගත නොහැකි, පිරවිය නොහැකි ජාතික පාඩුවකි. එතුමාගේ ජීවන චරිතය යනු යුධ හමුදාමය විනය, පිරිපුන් ප්රඥාව, බුද්ධිමය ගැඹුර මෙන්ම අභිමානවත් සංස්කෘතික උරුමයේ රැකවලෙකුගේ භූමිකාවන් සුසංයෝගයෙන් එකට මුසු වූ දුර්ලභ ගණයේ උදාර ආදර්ශයකි. මාතෘ භූමිය වෙනුවෙන් ඉටුකළ අමිල මෙහෙවර උදෙසා එතුමා දේශමාන්ය සහ දේශබන්ධු යන උතුම්ම ජාතික සම්මානවලින් මෙන්ම, විශිෂ්ට යුධ හමුදා සේවය වෙනුවෙන් පිරිනමනු ලබන රණවිරු සම්මානයන්ගෙන්ද පිදුම් ලැබූ සැබෑ දේශීය ප්රණාමයට ලක්වූ උදාර පුත්රයෙකි.
හෙළ බසෙහි සහ ඓතිහාසික දැනුමෙහිලා එතුමා දිවංගත අරිසෙන් අහුබුදු සූරීන් වැනි මහා ප්රාඥයන් හා කරට කර සිටි, අසදෘශ ඥාන සම්භාරයකින් හෙබි යුග පුරුෂයෙකි. බුද්ධ ශාසනය සහ නීතිය පිළිබඳව සුවිශේෂී හසළ බුද්ධියක් මෙන්ම මනා පරිණතභාවයක් එතුමා සතුව පැවතියේය. ව්යාජ ඉතිහාසයන් මවමින්, බොරු බෙගල් ඇදබාන බොරුකාරයන් අදටත් එතුමාගේ සත්යවාදී සහ තර්කානුකූල පැහැදිලි කිරීම් හමුවේ නිරුත්තරව, පසුබැස සිටින්නේ එතුමා සතු වූ ඒ මහා ශාස්ත්රීය ඥානය නිසාමය. ශ්රී ලංකා මාතෘ භූමිය වෙනුවෙන් අභීතව පෙරමුණ ගත් ලුතිනන් කර්නල් විජේසුන්දර මුදලිගේ අසෝක මහතා, පක්ෂපාතීත්වය, පරිත්යාගය සහ නොසැලෙන විනයෙහි ඉහළම වටිනාකම් තමාගේම ජීවිතයෙන් පෙන්වා දුන් වීරවරයෙකි. එතුමා තුළ තිබූ ඒ අප්රහිත ධෛර්යය සදාකාලිකවම ජාතියේ ඉතිහාස පොතේ රන් අකුරින් රැඳෙනු ඇත. සෙබලෙකු ලෙස දේශයේ දේශසීමා ආරක්ෂා කරන අතරම, නීතිය සහ සත්යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට එතුමා කිසිවිටෙකත් පසුබට වූයේ නැත.
රණබිමෙන් ඔබ්බට ගිය විශිෂ්ට ලේඛකයෙකු සහ පර්යේෂකයෙකු වූ එතුමා, නීතිය, ජාතික ආරක්ෂාව සහ සිංහල සංස්කෘතික අනන්යතාවය විග්රහ කරමින් ප්රධාන කෘතීන් හා ශාස්ත්රීය ලේඛන 36කට අධික විශාල සංඛ්යාවක් දේශයට දායාද කළේය. එතුමා අද අප අතරින් සමුගෙන ගියද, එතුමා මතුකර දුන් ඒ අකලංක සත්යය අදටත් හෙටටත් මේ පින්බිමේ සිංහල බෞද්ධයන්ගේ ආරක්ෂාව උදෙසා ඕනෑම අවස්ථාවක, ඕනෑම රාජකාරියකදී නොබියව ඉදිරිපත් කළ හැකි සර්වප්රකාරයෙන්ම ප්රමාණවත් ලිඛිත සාක්ෂි සමුදායකි. සිලෝන් වොච් සමූහය හා අත්වැල් බැඳගනිමින්, ලුතිනන් කර්නල් විජේසුන්දර මුදලිගේ අසෝක මහතා ජාතික ආරක්ෂාව සහ දේශානුරාගය තේමා කරගත් හරබර දේශන සහ සංවාද 150කට අධික ප්රමාණයක් පවත්වමින් ජන මනස අවදි කළේය. රටේ ස්වෛරීභාවය සුරැකීමටත්, අපේ සැබෑ උරුමයන් ආරක්ෂා කිරීමටත්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති බෞද්ධ සාරධර්ම රැකගැනීමටත් එතුමාසිංහ නාද කරමින් සමාජය ධෛර්යමත් කළේය.
එතුමා 1815 උඩරට ගිවිසුම, 1972 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 6 වැනි වගන්තිය මෙන්ම 1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තිය වැනි රටේ වැදගත්ම සන්ධිස්ථාන පිළිබඳව ගැඹුරු පර්යේෂණයන් සිදු කළේය. ජාතික ආරක්ෂාව සහ සංස්කෘතික උරුමයන් රැකගැනීම යනු රටක පැවැත්ම තීරණය කරන වෙන් කළ නොහැකි ප්රධාන කුළුණු දෙක බව එතුමා නිරන්තරයෙන් ලෝකයට අවධාරණය කළේය. ලුතිනන් කර්නල් විජේසුන්දර මුදලිගේ අසෝක මහතාගේ දේහය මාතර, අකුරැස්ස මල්ලව නිවස අසල පිහිටි එතුමාගේ පෞද්ගලික නිවසේ මේ වනවිට තැන්පත් කර ඇත. පවුලේ ඥාතීන්, සහෝදර හමුදා නිලධාරීන් සහ ලක්වැසි ජනතාවගේ ගෞරව බහුමාන මධ්යයේ අවසන් භූමදාන කටයුතු එළඹෙන සඳුදා අකුරැස්සේදී සිදු කිරීමට නියමිතය.
විශිෂ්ට සෙබලෙකු, ප්රඥාවන්ත විද්වතෙකු සහ අසහාය දේශප්රේමියෙකු ලෙස ලුතිනන් කර්නල් විජේසුන්දර මුදලිගේ අසෝක මහතාගේ නාමය ඉතිහාසයට එක්වී හමාරය. එතුමාගේ පෑනෙන් ලියැවුණු ලේඛන සහ මුවින් පිටවූ 150කට අධික දේශන මාලාව ශ්රී ලංකාවේ අනාගත පරපුරට සදාකාලික ආලෝකයක් වනු නිසැකය. දේශයක් රැකගත යුත්තේ අවියෙන් පමණක් නොව, සත්යය, නීතිය සහ උරුමය තුළින් බව එතුමා අපගේ හදවත්වල පැලපදියම් කළේය. එතුමාගේ අභාවය වෙනුවෙන් බලවත් ශෝකය ප්රකාශ කර සිටින අප, මෙලොව හැරගිය ඒ උදාර මිනිසාට උතුම් වූ නිර්වාණ සුවය සර්වප්රකාරයෙන්ම ප්රාර්ථනා කරමු.
හෙළ බසේ ඉතිහාසයේ පඬිරුවනක් වූ උදාර
අහුබුදු සූරීන් ලෙසින් පෑ දස්කම් නොමින
බොරු ඉතිහාස මවන්නන් නිරුත්තර කළ ගැඹුර
ප්රඥාවේ පහන් ටැඹයි අප හැරගිය මේ වීර
දේශමාන්ය දේශබන්ධු ජාතික බහුමාන ලැබූ
රණවිරු සම්මාන මැදින් දේශය නිදහස් තැබූ
නීතිය බුදු සසුන රැක මහ මෙහෙවරකින් බැබළූ
ලුතිනන් කර්නල් අසෝක වීරයාණෙනි ගුණ පිරූ
පන්හිඳ අතට ගෙන දේශයේ සැබෑ තොරතුරු
ලොවටම කියා දුන් පතපොත ලියා විසිතුරු
මතු පරපුරට ආලෝකය සදන පහන්තරු
ඔබෙ නම ඉතිහාස පිටුවක රැඳේ රන් අකුරු
දේශයේ ආරක්ෂාව තේමා කරන් හැමවිට
සිංහ නාද පෑවේ ඔබ සැබෑ හදවතට
දේශානුරාගී ඒ උදාර දේශන වලට
සදා ණයගැතියි ලක්වැසි ජන සමාජයම ඔබට
සමස්ත ලක්වැසි ජනතාවගේ ගෞරවය මැද
සැමගේ හදින් නැඟෙනා උතුම් පැතුම ලෙද
දේශය රැකගත් වීරයාණෙනි නොබියව හැම දවස
පැතූ උතුම් නිර්වාණ සුවය අත්වේවා හැම කලක
මීට,
සිලෝන් වොච් සමූහය වෙනුවෙන්,
දේශාභිමානී සූර්ය වංශ රත්න විභූෂණ පාලිත ආරියරත්න විසින්.